Stofzuiger

Van alle schrijversrelikwieën die zich in het Literatuurmuseum bevinden spreekt de stofzuiger van Simon Vestdijk het meest tot de verbeelding. Zijn Nilfisk staat permanent te glimmen in het letterkundig kabinet. Het is een blikvanger. In Vestdijks lemma op Wikipedia wordt de stofzuiger genoemd onder ‘Trivia’.

Vestdijk zou het apparaat hebben gebruikt om omgevingsgeluid te overstemmen. Toen hij in Bilthoven woonde, waren dat stijgende en landende vliegtuigen. Later, in Doorn, zouden het luidruchtige buurkinderen zijn geweest. Zonder het monotone geruis kon hij niet schrijven. Kortom, aan deze Deense zuiger hebben we een aanzienlijk deel van Vestdijks tweeënvijftigledige oeuvre te danken.

Nol Gregoor – de bekendste groupie uit de Nederlandse letteren: hij verhuisde naar Doorn om voorgoed in Vestdijks aura te verkeren – heeft het verhaal van de stofzuiger vele malen verteld. In zijn dagboek, dat door Vestdijk-biografen Hans Visser en Wim Hazeu werd geraadpleegd, beschreef Gregoor op 2 augustus 1951 Vestdijks werkkamer:

Ergens staat altijd de befaamde stofzuiger klaar; het is geen verzinsel, Vestdijk heeft werkelijk vaak bij ’t werken die stofzuiger aan.

Dick Vestdijk, zoon van de schrijver, probeert de mythe van de stofzuiger door te prikken. In het door Jelle Pijpers samengestelde boekje Huis te koop: Torenlaan 4, Doorn (2017) – verschenen in vijftig genummerde exemplaren in de reeks PrimiPers – zet Dick Vestdijk een paar fouten recht over het huis waar zijn vader schreef en waar hij ter wereld kwam. Toen in de zomer van 2016 de schrijverswoning in Doorn in de verkoop ging, werden er helaas nogal wat onjuistheden over beweerd. Over de museale Nilfisk zegt Dick Vestdijk:

Volgens mij heeft hij maar één of twee keer een stofzuiger gebruikt om niet afgeleid te worden van zijn werk. Dat was toen vanwege het gejank van een hondje dat net geopereerd was. Wel gebruikte hij vaak oordoppen of een koptelefoon met muziek. Een journalist heeft het stofzuigerverhaal aangedikt en dat is toen een eigen leven gaan leiden.

Wikipediaf

De bibliofiele bibliograaf op Wikipedia heeft weer toegeslagen. Het lemma over Arnon Grunberg is de afgelopen dagen uitgebreid met een waslijst aan bibliofiele uitgaven. Deze bibliografie van gelimiteerde uitgaven begint met de dichtbundel De Machiavellist (1990) en houdt vooralsnog op bij Simon Carmiggelt en mijn moeder (2013), een inmiddels gezocht kleinood. Het gros van de genummerde boeken en gesigneerde bierviltjes in de lijst is uitgegeven door Kunst Editions in New York.

De eerste afzonderlijke bibliografie van bibliofiele uitgaven, ruim drie jaar geleden, werd door de encyclopedische gemeenschap met vraagtekens en uitroeptekens begroet. Iets nieuws is op Wikipedia per definitie slecht. Een vers lemma is onkruid, dat meteen moet worden uitgeroeid, voor het de kans krijgt te groeien. Maar zodra er overeenstemming is bereikt over het nut van het lemma, verlaten de Wikipedianen de overlegpagina’s, om andere lemmata in twijfel te trekken en nieuwe Wiki-gebruikers te bekritiseren.

Het lemma blijft verweesd achter. Niemand kijkt er naar om; lacunes ontstaan. In de bibliofiele bibliografie van Komrij ontbreekt bijvoorbeeld de meest recente uitgave Een kerkhoflied. Nu had ik hier zelf kunnen ingrijpen, maar ik ben sinds 2011 definitief Wikipediaf.

Wordt de nieuwe bibliografie binnenkort weer afgekraakt? Op de overlegpagina van het lemma Grunberg is het tot op heden rustig gebleven.

De kroeg

Opdat zij er kunnen bijkomen van hun encyclopedische arbeid (het aanmaken, bekritiseren en verwijderen van lemma’s), hebben Wikipedianen ooit De kroeg in het leven geroepen. Sinds gisterochtend is mijn blog ‘Encyclopedische waarde’ er onderwerp van gesprek.

Dat gesprek waaiert gezellig uit, zoals het in hoort in het café. Misplaatste grap, ziekenhuisdirecteur, pornoster, Japanse voetballer, brulaap… Er worden kraakheldere verbanden gelegd en krachtige argumenten uitgewisseld.

Voor de Wikipedianen die veronderstellen dat Paul Brussel en ik dezelfde zijn, omdat ik het voor verwijdering genomineerde lemma vlot signaleerde, heb ik twee woorden: Google Alerts.

Encyclopedische waarde

In dit jubeljaar wordt Louis Couperus geëerd met exposities, lezingen, theatervoorstellingen, een roos en een veiling. Het Louis Couperus Genootschap geeft een mooi overzicht van de activiteiten.

Intussen werkt een Wikipediaan in Brussel stilletjes aan lemma’s over afzonderlijke uitgaven van én over Couperus. In elk lemma geeft hij literair-historische achtergronden, gegevens over de drukker, bindwijzen, lettertypes, bibliografische verwijzingen… maar echt nieuw op Wikipedia is de informatie over de verblijfplaats van originele handschriften en van zeldzame exemplaren. Over Couperus’ handschrift van een boekbespreking meldt Wikipedia nu dat de vorige eigenaar het lang verborgen heeft gehouden voor onderzoekers. Van het kostbare boekje L.C. van Gerard Goudriaan worden eindelijk eens alle bekende opdrachtexemplaren opgesomd. Fijne feitjes voor een opdrachtenverzamelaar.

Maar het nieuwe lemma over de afzonderlijke uitgave van een Ikje roept weerstand op bij doorgewinterde Wikipedianen. De pagina staat op de gevreesde beoordelingslijst: het voldoet volgens de community niet aan de uitgangspunten van Wikipedia. ‘ew [= encyclopedische waarde]?’

Wikipediaan Agora zaaide vanochtend twijfel over de relevantie van het lemma. De uitgave is ‘een stukje huisvlijt qua drukwerk op basis [van] een kort stukje in de krant’. Wikipediaan Peter b wil het lemma graag verwijderen: ‘dat iemand uit ijdelheid zijn eigen stukje laat drukken is leuk voor het familiealbum, maar niet in een encyclopedie’. Onze man in Brussel verdedigt zijn lemma met argumenten. De discussie valt tot nu toe in zijn, en mijn, nadeel uit.

Voorlopige titel van mijn autobiografie: Genomineerd voor verwijdering.

Lemma’s

Ooit schreef ik lange, idiote lemma’s. Facebook was nog voor Harvard-studentjes, FarmVille voor Texaanse cowboys, Schaken voor stamgasten van Café Wolthoorn & Co. Wikipedia was mijn schouwtoneel en mijn uitlaatklep. Elke nul moest een één worden.

Maar de grijze muizen en de kommaneukers namen de overlegpagina’s over. Elke door mij aangebrachte wijziging in een lemma, hoe miniem ook, werd door moderators subiet ongedaan gemaakt, bediscussieerd, herschreven, afgebrand, opnieuw geplaatst. Zo werd het nut van de bibliofiele bibliografie van Gerrit Komrij binnen een dag in twijfel getrokken. Wikipedia: een politiestaat.

Dichters zijn ook niet dol op de online-encyclopedie. Het was Komrij die Wikipedia onlangs met de oude Winkler Prins vergeleek: ‘Prachtig, maar gammel. Snel, maar ongelijk van kwaliteit. Nu eens bizar uitgebreid over iets onbenulligs, dan weer te summier over zaken van tijdlozer aard.’ Vervolgens stoeiden een Wikipedist en een Wikipediaan met deze uitspraak op de overlegpagina van het lemma Gerrit Komrij. Een metadiscussie in de klassieke Wiki-traditie. Die overlegpagina’s hebben de opmaak van een voetnoot bij een voetnoot bij een voetnoot ad infinitum.

Menno Wigman zag in 2010 een zinnetje uit een oud interview uitvergroot terug in zijn lemma. In Knack was hij boos: ‘Een of andere onbenul heeft op mijn Wikipedia-pagina geschreven dat ik een, twee goede gedichten per jaar schrijf en sindsdien ga ik door voor de luiste dichter van het land.’ Die uitspraak, vergelijkbaar met ‘Wigman’s production rate is not high‘, werd kort daarna geschrapt. Wiki ziet alles.

Die onbenul, overigens, dat was ik.

Bibliofiele bibliografie (2)

Te vroeg juichen. Dat doen we allemaal wel eens.

In tegenstelling tot eerdere berichten is de Wiki-bibliografie van bibliofiele uitgaven van Gerrit Komrij toch nog omstreden. De Wikipediaan die de nuttige aanvulling pleegde wil de handdoek zelfs in de ring gooien, omdat de nieuwkomer van alle kanten wordt getorpedeerd. Inmiddels wordt een Wiki-lijmpoging ondernomen. De uitkomst ervan zal hier komen te staan.

De principiële vraag ‘Is het wenselijk dat bibliofiele gelegenheidsuitgaven worden toegevoegd aan de publicatielijstjes in biografische lemma’s van letterkundigen?’ wordt hier beantwoord.

Bibliofiele bibliografie

Een paar dagen geleden is het lemma Gerrit Komrij verrijkt met een bibliografie van bibliofiele uitgaven. Verzamelaars zien nu in een oogopslag welke boeken ze in de reguliere boekhandel konden kopen en welke met aluminium verrijkte vouwbladen ze wel nooit zullen bezitten, omdat de oplage zo belachelijk klein was. De conservatieve gemeenschap die Wikipedia heet heeft de aanvulling met vraagtekens en uitroeptekens begroet.

De eerste toevoeging, die toevallig uitgaven van de Literaire Loodgieters betrof, wordt gezien als ‘boekreclame’ en een ‘promoprobleem’. Dan rijst de vraag of een uitgaafje in een oplage van 4 exemplaren überhaupt een plaats in een Wiki-bibliografie verdient. De nijvere Wikipediaan die Komrij’s bibliofieltjes op een rijtje wil zetten wordt flauwtjes doorverwezen naar Het Taalb(r)ouwsel, een online overlegruimte die alle kenmerken van een bruine kroeg vertoont. De nijvere Wikipediaan schrijft echter een overtuigend weerwoord.

‘Belangrijk hierbij is dat al de genoemde [bibliofiele] publicaties door Komrij zijn goedgekeurd en hij ze ook zelf als een onvervreemdbaar onderdeel van zijn bibliografie beschouwt […] We kunnen liefhebbers en verzamelaars van het werk van Komrij niet het zicht ontnemen op deze uitgaven, hoe zeldzaam ze ook zijn, omdat ze regelmatig teksten of gedichten bevatten die verder nergens zijn gepubliceerd.’

Vervolgens sputtert iemand nog over gelegenheidsuitgaven en roofdrukken, maar dan heeft de bibliografie al autoriteit gekregen. De volledige woordenwisseling staat hier.

Eetcafé De Zonnebloem te Klein Dochteren

Wiki-vandalen hebben het voorzien op het lemma Klein Dochteren. Op 19 december 2008 maakte een Wikipediaan binnen het lemma van dit buurtschap een kopje ‘Bekende inwoners’ aan, zoals grote steden als Groningen en Meppel dat ook hebben. Onder het kopje stond als beroemde inwoner gerubriceerd: A.L. Snijders. Maar slechts twee uur later verwijderde een andere Wikipediaan het hele hoofdstuk. Zo werd A.L. Snijders weer uit de online encyclopedie geschrapt.

Sindsdien is Klein Dochteren onderhevig aan vandalisme. De bewerkingsgeschiedenis van het lemma is weinig rooskleurig. A.L. Snijders verscheen exact 5 minuten terug op het toneel, vergezeld van de ‘bekende inwoner’ Kim Zieverink. Toen verdween Snijders weer en werd zijn plaats ingenomen door de ‘bekende inwoner’ Marchien van Bolhuis.

De meest storende toevoeging was echter deze: ‘En het beste eetcafe van de gemeente Lochem, Eetcafe De Zonnebloem! Voor al uw feesten en partijen, vergaderingen etc.‘ Zoiets heet reclame. Dat is ongepast op Wikipedia. Ene Wim tikte de vandaal op de vingers met de korte krachtterm ‘Niet doen‘.

Wikiwatcher (2)

Die lange zomermaanden. Zeeën van tijd. Dan maar geinen in een online encyclopedie.

Maar de terreur van middelbare scholieren gaat gewoon door. Leraren in den lande geven leerlingen de opdracht een werkstuk te maken over Eduard Douwes Dekker. De leerlingen gebruiken Wikipedia als bron. En weten meer dan wij weten.

18 oktober 2007: Douwes Dekker is homo geworden (hier).

4 oktober 2008: Douwes Dekker is waarschijnlijk een vuile homo (hier) en schreef een ons nog onbekend pamflet tegen de misbruik van jonge meisjes (hier).

26 november 2008: Douwes Dekker is toch echt homo (hier, hier, hier).

Flauwekul gaat het hele jaar door (sprak opa wijs). De discussie over Wikipedia op dit weblog ebt nog na.

Wortels op maandag

Eerder schreef ik over het gerommel op Wikipedia: erg, erg flauwe aanpassingen bij het lemma Homofiel. Maar het kan gekker. Een paar dagen geleden stuitte ik op een onthullende biografische toevoeging aan het lemma Jeroen Brouwers:

‘Jeroen is overtuig [[homofiel]], en doet het graag met buitenlandse jongens. Uit geloofsovertuiging eet hij alleen wortels op maandag.’

Bovendien had de Brouwers-hater diens bibliografie danig ingekort: waar eerst nog een lijst met tientallen titels stond, stond nu:

‘HOMO!!!’

Het overzicht van de literaire prijzen die Brouwers in de loop der jaren in de wacht heeft gesleept zinde de idioot blijkbaar ook niet:

‘HAHAHAH WELKE PRIJZEN??’

En dit gebeurde dus gewoon op klaarlichte dag.

De vandaal heeft overigens ook verstand van Jozef Stalin, M&M’s, koninginnen, vaders en moeders. Gelukkig is onze anonieme encyclopedist op 18 september voor een half jaar geschorst: met zijn huidige IP-adres komt hij Wikipedia althans niet meer in.

Wikiwatcher

Het wordt soms iets te gezellig op Wikipedia. Daarom vechten sommige Wikipedianen hun ruzies op onschuldige weblogs uit, terwijl andere hun heil zoeken bij een zeker lemma. Omdat Wikipedia een open encyclopedie is, kan iedere analfabeet met internet in de tekst van een lemma rommelen.

Gelukkig zijn er dan weer Wiki-agenten die alles scherp in de gaten houden en de ip-nummers van dergelijke vandalen blokkeren.