Voordeel schutter

Na de Huygens-bokaal, de Catalaanse feestmuziek, de champagne en het literair getinte gekeuvel was daar vrijdagavond opeens een boekentafel in de foyer van het Letterkundig Museum.

Hoewel het boek officieel nog niet was verschenen, want de boekhandel is niet voorzien en de uitgever heeft het niet op voorraad, lag daar een stapeltje gloednieuwe exemplaren van A.L. Snijders’ Voordeel schutter, een bundel vergeten columns uit Het Parool van 1986, met begeleidende brieven aan zijn vaste redacteur Paul Arnoldussen. Het blijkt slechts het eerste deel te zijn: in het tweede deel zullen de columns uit 1987 en 1988 worden herdrukt. Het plan om alle columns in één deel van 384 pagina’s onder te brengen, onder de titel Gedroomde werkelijkheid, is blijkbaar afgeblazen.

‘Jezus christus, ben ik volwassen geworden om dit soort waanzin aan te horen?’ De dochter van de schrijver wordt geschorst door de Vrije School, omdat ze haar haar heeft gemillimeterd. Snijders gelooft zijn oren niet en wil subiet de leraar spreken: een fietsritje van twaalf kilometer. Een prachtige column uit Voordeel schutter. Maar dat A.L. Snijders zich vroeger vaker kwaad maakte, stelliger was, woedend werd: een voorbarige conclusie. Niemand wordt milder met de jaren.

Over zijn oudste kleindochter vertelt Snijders in het Huygens-filmpje dat vrijdagavond werd vertoond. Zij wil als vierdeklasser een boek van opa op haar leeslijst zetten, maar de docent (exit leraar) beantwoordt haar vraag met een glazige blik. De anekdote is pas half onderweg als A.L. Snijders, na een flitsende reeks associaties, explodeert over Huub Oosterhuis: ‘het geweten van Nederland, waar ik nu dus dóódziek van word’. Beheerst gevolgd door: ‘O.K. Dit kun je er dus uit schrappen’. Quod non.

Coördinatie

Het Letterkundig Museum voor kleuters zoekt een klantvriendelijke, inspirerende, servicegerichte, flexibele, pro-actieve, planmatige, representatieve, stressbestendige, creatieve, commerciële coördinator Educatie en Evenementen. Je geeft leiding en rapporteert. Je ontwikkelt en draagt bij. Je uitstekende communicatieve vaardigheden spreid je tentoon op de bank bij Matthijs. Richt je met een handgeschreven brief tot de directie van het LM voor meer informatie of sollicitatie.

 

Intussen is het bij de eerste druk van het online Literair Centrum uitgegeven erratum niet van nut gebleken bij de vermeerderde tweede druk van deze website. Hermans Schönfeld Wichers, pseudoniem van Belcamp, woonachtig aan de Spilsluizen in Groningen, studeert nog altijd aan de juridsiche faculeit. Carry van Bruggen is nog steeds een alleenstaande vrouw met depressies en J.C. Bloem een luie burgemeesterszoon. Schrijven? Boeken? Renate Rubinstein onthult postuum haar verhouding met Carmiggelt.

Het zou de nachtrust van deze frik bevorderen als een of andere stagiaire nog eenmaal deze levensbeschrijvingen op spelfouten, logica en onjuistheden controleerde. Of desnoods die nieuwe coördinator Educatie.

Nieuwe website Letterkundig Museum

De studiezaal is morgen gesloten. Harry Mulisch vervangt ’s middags de over Uruzgan gestruikelde Plasterk bij de opening van het vernieuwde Letterkundig Museum. In stilte is nu ook de website vervangen. Het sierlijke rode LM-stempeltje heeft moeten plaatsmaken voor een tweekleurig logo.

De site opent met de mogelijkheid om twee filmpjes te starten. In de eerste lezing met lichtbeelden ontvouwt Jan Siebelink parallellen tussen Van Schendels De waterman en Bordewijks Bint en zijn eigen romans Knielen op een bed violen en Suezkade. De filmpjes zijn hip gemonteerd met tussenkopjes, intelligente deuntjes en kleureffecten. Zodra Siebelink over Anna Blaman begint te kletsen, verschijnen er rechts van hem twee portretfoto’s van een wat ongelukkig kijkende schrijfster, en als hij de rel rond Eenzaam avontuur vertelt, zien we het omslag van de eerste druk op de boekenkast geprojecteerd. Technisch van hoge kwaliteit vergen de filmpjes veel van een iets oudere laptop.

Anna Enquist herinnert zich in de tweede lezing met lichtbeelden hoe haar leraar Couperus afschilderde als een man in roze-fluwelen kamerjas. Daarna vat ze Reve samen, die ‘schrijnende en ellendige dingen weet te verwoorden in een taal en beeldspraak die ontzettend geestig is’. Met Vasalis heeft Enquist gemeen dat ze twee beroepen (psychotherapeut, dichter) combineert.

Hoewel de begeleidende teksten soms worden ontsierd door typefouten (‘gebeelhouwde’, ‘Hermans Schönfeld Wichers’) en onjuistheden (Belcampo woonde aan het Schuitendiep, niet Spilsluizen, dat was Hermans), is er veel nieuws te vinden. Het LM beschikt eindelijk over een FAQ. Leukste, veelgestelde vraag: ‘Ik heb in eigen beheer een boek uitgegeven, heeft het museum belangstelling voor mijn manuscript?’ Het antwoord laat zich raden.

De 100 gelukkige auteurs uit Het Pantheon hebben elk een drieregelige biografie gekregen, die soms wat willekeurig oogt en dan weer ongelukkig uitpakt. Carry van Bruggen? ‘De Nederlandse Virginia Woolf. Na haar scheiding leeft zij, als alleenstaande vrouw met twee kinderen, van de pen. Overlijdt na ernstige depressies, waarschijnlijk aan een overdosis slaapmiddelen.’ Niets over Eva of Prometheus. J.C. Bloem? ‘Burgemeesterszoon Jakobus Cornelis Bloem leeft met gepaste tegenzin. Zijn ideaal is een makkelijk baantje dat genoeg oplevert voor de enige passie die hij schijnt te hebben: boeken.’ Niets over zijn dichterschap.

Regelrechte aanwinst is een nieuw Literair Centrum, waarin op den duur alle Nederlandse auteurs een biografie wordt aangemeten. Deze levensbeschrijvingen zijn zeer geschikt voor middelbare scholieren: het debuut van Achterberg is ‘een zeer zeldzaam collectors item’. Elke auteur krijgt een carrousel van plaatjes cadeau. Eindelijk is te zien wat voor rijk materiaal het depot bewaart: foto’s, drukproeven, handschriften, huwelijksaankondigingen, lidmaatschapskaarten, etc. Over curiosa wordt ook niet meer lullig gedaan. De trombone van F.B. Hotz hoort er gewoon bij. Zelfs het manuscript van Joe Speedboot flitst langs.

Uit Belcampo

Aad Meinderts doet een oproep per tweet: ‘Wie kan op 9-2 (morgen dus) om 12u voorlezen uit Belcampo?’ Helaas moet De directeur werken, anders was hij naar dit graf in Rijssen gaan treinen, met in zijn rugzak één van zijn acht exemplaren van De filosofie van het belcampisme of de in eigen beheer uitgegeven bundel Verhalen. Hopelijk kan Pieter van Veen, waarnemend burgemeester, zijn plaats innemen.

Leessuggestie met anekdote: op 21 juli 1983 vond Belcampo op de deurmat van Schuitendiep 31 een envelop van de Literaire Loodgieters, met daarin de totale oplage van het uitgaafje Dichter. Belcampo werd verzocht een kwart van de totale oplage te houden en de overige drie exemplaren gesigneerd te retourneren aan de drie Literaire Loodgieters (Ruud Broens, Pierre Roth en Ewald Spieker). Dichter zou morgenochtend in zijn geheel moeten worden voorgelezen.

Dag Aad

Criticasters zijn en masse in de val getrapt. Door kritiek te leveren op het hypermoderne promotieproject van museumdirecteur Aad Meinderts hebben zij precies gedaan waar de reclamejongens van het LM op hoopten: aandacht schenken aan Het Pantheon. Nieuws maken. Hoe meer hits hoe beter.

Het moet maar eens afgelopen zijn met het gezanik en gezeik. Een museumdirecteur is ook maar een mens. Zijn kinderen missen hem, blijkens de reacties op Wie volgt?Lieve papa, ik wil je een lieve knuffel geven. papa nu komt Ary een kus brengen jonas 4jaar dag aad‘. Dat is mooier dan een bos honderd witte rozen. Ja, echt.

De mensen die niet kijken hebben ongelijk

Frank van Rest stelde twee uur geleden een prangende vraag: ‘Zeg, zou Aad_LetMus al geland zijn?’ Ja, museumdirecteur Aad Meinderts is geland in Jeruzalem. De twijfelaars, die dachten dat de supersonische pr-stunt vanzelf een wrange grap zou blijken, kunnen stoppen met twijfelen. Ruim een half uur geleden vroeg Meinderts zich nog af wat hij eigenlijk zou zeggen aan het graf van Jacob Israel de Haan, maar onder dit schrijven leest Ariane Boeken al een kwatrijn voor. Drie retourtjes Israël voor vier dichtregels? Het kon minder. Of Meinderts nu wel of niet een witte roos op het graf van De Haan zal leggen, iets wat bij orthodoxe joden niet gebruikelijk is, het werd niet duidelijk.

Aan kritiek heeft Meinderts geen boodschap. In een interview in de TROS Nieuwsshow veegde hij gisterochtend kritische vragen van tafel. Kort daarna kwam de bevestiging per tweet: was zelf ook niet ontevreden. Wel gezeur over geld. Blijft Nederland. Wat een kruideniers.

De afgelopen dagen is het aantal ‘followers’ op Twitter gestegen van 52 naar 70. Misschien zitten er voetbalfans tussen, want zaterdagochtend zat Meinderts in de taxi van de neef van Rinus Michels. De museumdirecteur en zijn assistent verloren zich bijna in de techniek. Zo plaatste Aad_LetMus woensdagavond een schokkerig filmpje van een treinreis van Breda naar Den Haag, ‘landschap langs spoorbaan’, waarin hij en passant onthult dat zoon Erik een ‘grote hiphopper’ en ‘graffitispecialist’ is. Als de assistent opmerkt dat de live stream ‘nul viewers’ heeft, komt Meinderts met een onvergetelijke quote: ‘De mensen die niet kijken hebben ongelijk’.

Het wachten is nu op foto’s en video’s vanaf de Olijfberg in Jeruzalem. Een laatste technische instructie voor Meinderts’ iPhone is onderweg.

Wie volgt Aad Meinderts?

Iemand begon over oude media en nieuwe media. Over internet, YouTube en Twitter. Over met de tijd meegaan. Over jong publiek aanspreken. Iemand begon erover.

Op 5 maart gaan de deuren open. De verbouwing van het Letterkundig Museum heeft dan een kleine drie jaar geduurd; belangstellenden konden de ontwikkelingen bijhouden op een YouTube-kanaal. Ter gelegenheid van de nieuwe vaste opstelling Het Pantheon. 100 schrijvers – 1000 jaar literatuur (‘brutaal, vitaal en onconventioneel’) reist directeur Aad Meinderts langs de 100 gelukkigen die in deze canon zijn opgenomen. Meinderts zal eikels zaaien witte rozen leggen op hun graven. Eerbetoon na eerbetoon. Museumdirecteur op literaire roadtrip.

‘Een passant in de buurt van het bezochte kerkhof of gedenkmonument zal een fragment voorlezen uit het werk van de betreffende schrijver of dichter. De 100 zorgvuldig gekozen citaten, door ‘gewone lezers’ voorgelezen, zijn tezamen een bloemlezing uit onze literatuur. Meinderts’ reis voert hem door Nederland en België, maar ook zal hij onder meer Jeruzalem (Jacob Israël de Haan), Auvers-sur-Oise (Vincent van Gogh), Bazel (Erasmus), Bergen Belsen (Anne Frank), Formentera (Bert Schierbeek), Suriname (Albert Helman), Ghana (Willem Godschalck van Focquenbroch) en Greystones (Marten Toonder) aandoen. Op volle zee wordt niet alleen hulde gebracht aan Cola Debrot en J.H. Leopold, maar ook aan H. Marsman, die in 1940 om het leven kwam toen hij, de oorlog ontvluchtend, van Frankrijk naar Engeland overstak. De bijzondere verhalen die tijdens de literaire pelgrimage en aan het graf verteld worden, vormen een unieke literatuurgeschiedenis in anekdoten.’

Twijfelaars denken dat deze promotiestunt een grap zal blijken te zijn. Kwaadwillenden spreken van een ambtenaar die op vakantie gaat in de baas zijn tijd. ‘En wie betaalt deze mooie trip?’ Zij kunnen Meinderts volgen op Twitter, het eenentwintigste-eeuwse aspect van dit project. Een stagiair (‘student Communication and Multimedia Design (CMD) and intern interactive concepts’) geeft Meinderts nu een stoomcursus twitteren. Gisteren verklapte Meinderts dat zijn eerste pelgrimage hem naar het graf van Jacob Israël de Haan leidt. De snelle leerling kon een dag later al zijn lege flesje cola fotograferen. Vanochtend onthulde hij, live tijdens een symposium, dat Theo Witte geen yoghurt lust. Veelbelovende opmaat. Volgende week filmt Meinderts de steentjes op de zerk van een zionist.

Wie volgt? Tot op heden hebben 52 ‘followers’ zich gemeld, waaronder veel landelijke uitgeverijen en enkele bibliotheken. De jongeren zijn ook enthousiast: ‘mooi initiatief’ schrijft een Zwolse studente, ‘geloof me, dat wordt me wat’ denkt mediadeskundige Ingrid Verkiel. Tweet!

Hoeklijn bewaren

Bijna twee jaar zijn de expositiezalen van het Letterkundig Museum gesloten vanwege een ingrijpende verbouwing. De deuren zijn afgeplakt. Bezoekers hebben geen idee wat zich daarachter afspeelt. Ze horen een klopboor, ze ontwaren een stofwolk, maar verder niets.

Aad Meinderts, de nieuwe directeur, geeft heden opening van zaken. Hij heeft de rode knop op zijn mobieltje ontdekt en drie stagiaires zijn filmpje laten bewerken. Het Letterkundig Museum heeft een kanaal op YouTube aangemaakt. Iedereen kan nu zien dat er nog een hoop werk aan de winkel is. Sommige steigers zijn niet afgebouwd, de plafonds hangen er niet in, de boekenplanken liggen opgestapeld. Er komt welgeteld één bouwvakker voorbij. De prent eindigt met de mysterieuze kreten ‘fixeer’ en ‘hoeklijn bewaren’.

Jeugdbrieven van Anton Korteweg naar Letterkundig Museum

Een Haags antiquariaat schenkt vandaag acht brieven van een piepjonge Anton Korteweg aan het Letterkundig Museum. De brieven zijn alle gericht aan de redactie van het literaire tijdschrift De Gids. In de eerste brief, gedateerd ‘Zevenbergen, 5-4-’63’, biedt de 19-jarige gymnasiast tamelijk onzeker zijn eerste werk aan: ‘Het is niet anders dan met grote schroom dat ik het waag dit stukje proza aan U voor te leggen en te informeren of dit stuk voor plaatsing in uw blad in aanmerking komt.’ Gevolgd door de opmerking: ‘Tot nog toe heb ik slechts gepubliceerd in schoolbladen.’

Na 27 jaar trouwe dienst neemt directeur Korteweg vandaag afscheid van het Letterkundig Museum. De antiquaar schrijft in een begeleidende brief dat hij hoopt ‘dat Anton op zijn laatste werkdag nog even kan terugdenken aan vroeger’. De laatste aanwinst onder Kortewegs bewind is dus een collectie eigenhandige brieven.