Levende getuige van Louis Couperus

Rico Bulthuis (1911) vertelde me ooit dat de meester van zijn lagere school eens tegen de klas zei: ‘Jongens, kijk eens naar buiten, daar loopt Louis Couperus!’

De hele klas stoof naar het raam. ‘Daar liep een meneer, gewoon een meneer’, zei Rico, ‘maar toch heb ik het altijd onthouden.’

Getuigen van Menno ter Braak (2)

Artistiek Bureau berichtte eerder over Max Nord als ‘de laatste levende getuige van Menno ter Braak’. Een opmerkzame lezer vroeg zich af of dit wel juist was. En Louis Th. Lehmann dan?

Lehmann debuteerde in de allereerste aflevering van het literaire jongerentijdschrift Werk, dat onder redactie stond van Johan Daisne, Ed. Hoornik, Jan Schepens en Adriaan van der Veen. Menno ter Braak kon zich wel vinden in de redactionele beginselverklaring ‘Ons eenige criterium is kwaliteit.’ De criticus schreef op 4 januari 1939 aan zijn vriend, de Indisch polemist:

‘Verder is een heel sympathieke eerste aflevering van Werk, het jongerentijdschrift, verschenen. […] Dit nummer is heusch de moeite overwaard (Hoornik, Vasalis, een onbekende: Lehmann, 18 jaar, heel curieus! er is weer een jonge generatie!).’

Adriaan Morriën herinnerde zich later dat de jonge Lehmann ook aanwezig was bij zijn eerste ontmoeting met Ter Braak, anno 1939, in het Haagse café Riche:

‘L.Th. Lehmann, die in het café bezig was een gedicht te schrijven (hij had twee regels en het idee voor een derde, zei hij toen ik ernaar vroeg) liet tekeningen van naakte vrouwen circuleren die hij had gemaakt. Ter Braak keek er even naar en zei dat hij de vrouwen wel erg ondoorvoed vond.’

Bij monde van zijn vriendin Alida Beekhuis verklaart de dichter Louis Lehmann vandaag de dag geen levendige herinneringen te hebben aan Menno ter Braak. Wel weet hij nog dat de ontmoeting in een café plaatsvond en dat hij de schrijver ‘zeer waardeerde om zijn schrijverschap’. Ter Braaks kritiek op de naakte jongedames is hij echter vergeten.

Onlangs verscheen Bescheiden kunsten. Teruggevonden gedichten, ook met tekeningen en collages van Lehmann. Voor bestellingen richte men zich tot:

Uitgeverij Brumes Blondes
De Genestetweg 16
2061 VC Bloemendaal
krevelen@xs4all.nl

Getuigen van Menno ter Braak (1)

Met het overlijden van Max Nord op 28 februari jl. is de waarschijnlijk laatste levende getuige van Menno ter Braak heengegaan.

Een paar jaar geleden vond Léon Hanssen, de biograaf van Ter Braak, in een archief een radio-opname uit 1937 van iemand van wie hij vermoedde dat het Ter Braak zou kunnen zijn. Hij toog ermee naar de laatste nog levende getuigen van Ter Braak: Kees Lekkerkerker en Max Nord.

Ik heb het bandje nog eens opgezet: een felle, verbeten stem leest een politieke tekst voor, daarna een tweegesprek over literatuur, daarna een gammel dansorkest en een reclame voor Turmac sigaretten, ingesproken door een kennelijke voorganger van Drs P. Maar zéker geen Ter Braak, volgens Kees Lekkerkerker.