Speculatieve fictie

Het is maar goed dat Geert Wilders geen bibliofiel is. Hij zou stickers tekort komen bij het zien van de onlangs verschenen catalogus The Islamic World van het gerenommeerde antiquariaat Forum. De lijst telt 264 handschriften, boeken en tekeningen van en over de wereld van de islam. Dat zijn geschiedwerken, reisverhalen, geneeskundige naslagwerken, romans en (zak)atlassen met betrekking tot het Midden Oosten. Noord-Afrika, Egypte, Turkije en het Ottomaanse Rijk.

Een van de kostbaarste werken in de catalogus is een Frans album uit omstreeks 1850 met 24 litho’s van Egyptische steden, tomben, vergezichten en mensen. Tekenaar Alexandre Bida portretteerde met veel detail een stalknecht, een dansend meisje en een, met uitzondering van het stuk huid rondom haar ogen, geheel gesluierde vrouw.

De lotgevallen van de onfortuinlijke Russische reiziger Vasilii Baranshchikov worden beschreven in een zeldzame editie uit 1787. Volgens het reisverslag wordt Vasilii tot slaaf gemaakt, besneden en onvrijwillig bekeerd tot de islam. Joseph Besson beschrijft in het tweedelige La Syrie Sainte uit 1660 de gebruiken en gewoonten van de verschillende volken in Syrië, Libanon en Palestina. Op de meegebonden, uitvouwbare kaart staan heilige gronden aangegeven.

Van de berg eindejaarscatalogi tuimelt ook de allereerste catalogus van het jonge antiquariaat Hyraxia Books in Leeds. Simon en Gail Patterson zijn gespecialiseerd in speculative fiction, alle literatuur binnen het krachtveld magisch realisme, horror, fantasy en science fiction. Hun catalogus I is gewijd aan de werken van de schrijver en wereldster Haruki Murakami. Aangeboden worden gesigneerde eerste drukken, ongecorrigeerde leesexemplaren (zeer in trek bij verzamelaars) en gelimiteerde edities. Naar goede traditie worden zowel Engelse als Amerikaanse eerste drukken beschreven.

Even verrassend als prijzig zijn de luxe edities van uitgeverij Harvill Secker. Zo moet nummer 99 van de slechts 100 gesigneerde en in leder gebonden exemplaren van Kafka on the Shore uit 2004 850 pond kosten. Het grootste prijskaartje hangt aan de bibliofiele uitgave Sleep, in hetzelfde jaar in Los Angeles verschenen. Elk van de 60 exemplaren heeft mooie etsen van John Gibson. De donkere band, van leer zo zwart als de nacht, heeft een mysterieuze aantrekkingskracht. Voor 4000 pond is Geert Wilders de nieuwe eigenaar.

Kus, Arnon

Arnon Grunberg schrijft gekke dingen op titelpagina’s van boeken. Al in 2009 doken er in korte tijd bij verschillende handelaren boeken van Grunberg op, door de schrijver verrijkt met een zogenaamde handgeschreven opdracht aan Geert Wilders. Of Connie Palmen. Of Jörg Haider. Zelfs Jan Peter Balkenende moest eraan geloven.

Vanavond, een krap uur geleden, werden drie kavels Grunberg met curieuze opdrachtexemplaren verkocht op een veiling in Haarlem. Het is duidelijk dat Grunberg het genre opdrachtexemplaar nog steeds met verve ridiculiseert. In kavel 1707 (richtprijs 150-250, opbrengst 400 euro) zat, behalve een gecorrigeerde drukproef van Grunbergs laatste essaybundel Buster Keaton lacht nooit (2013), een vierentwintigste druk van De asielzoeker (2012) met een nogal pikante opdracht aan Willem Holleeder.

De daaropvolgende kavel met vijf opdrachtexemplaren (richtprijs 100-150, opbrengst 110 euro) bevatte twee liefdevolle opdrachtexemplaren van Grunberg aan collega Cees Nooteboom. In Euforie (2013) van Christiaan Weijts noteerde Grunberg: ‘Voor Cees N. Jij krijgt die prijs. Maak je niet druk. Jij verdient hem, alleen al vanwege je mooie mond. Kus, Arnon’. Ik denk niet dat Nooteboom deze exemplaren ooit heeft gezien.

En in De receptioniste (2012) flirtte Grunberg met onze nieuwe koning, zonder de koningin af te vallen: ‘Voor Maxima. Ik geef de voorkeur aan je man maar jij mag er ook zijn’.

Overigens beschreef Pieter van Os afgelopen vrijdag in NRC Handelsblad een kleine fittie tussen Grunberg en Bijzondere Collecties van de UvA naar aanleiding van de veiling van genoemde gecorrigeerde drukproef uit 2013. Sinds 2011 beheert Bijzondere Collecties het archief van Grunberg, met diens typoscripten, agenda’s, notitieboekjes en promotiemateriaal. Een prachtig, ‘levend’ archief ten behoeve van onderzoekers en studenten. Hoofdconservator Garrelt Verhoeven was vanzelfsprekend niet blij toen hij ontdekte dat de drukproef niet naar Bijzondere Collecties, maar naar de hoogste bieder zou gaan.

Ik hoop, voor de wetenschap, dat Grunberg fotokopieën van zijn drukproeven maakt.

Geert Wilders verkoopt zijn Grunbergen

Het lijkt erop dat de politicus Geert Wilders afstand gedaan heeft van zijn collectie Arnon Grunberg. Op diverse websites worden sinds kort boeken van Grunberg aangeboden met een opdracht aan Wilders.

Een exemplaar van Het nieuwe lijden. De studenten van Arnon Grunberg (2007) verrijkte de gelauwerde schrijver met een ‘nogal vreemde gesigneerde opdracht aan Geert Wilders’, aldus de aanbieder. Het boek is te koop voor € 40 bij filiaal Amsterdam van Boekhandel De Slegte. Een Hagenaar vraagt op Marktplaats € 75 voor een door Grunberg getekende dvd van International Female Mud Wrestling for Peace, alweer voor Geert Wilders. Een verzamelaar uit Utrecht kocht onlangs Wilders’ exemplaar van De asielzoeker (2006), waarin de volgende opdracht: ‘New York, November 2006/ Voor Geert Wilders/ De Leider en de/ redder van het/ mooie Nederland/ In vriendschap/ en met eeuwige/dank voor alles/ wat je voor mij/ en mijn moeder hebt/ gedaan/ Jouw/ Arnon Grunberg’.

Maar hier is iets aan de hand. Er duiken meer gekke opdrachtexemplaren van Arnon Grunberg op. Voor hetzelfde bedrag heeft De Slegte Amsterdam in hetzelfde boek een opdracht aan de betreurde Jörg Haider. De Utrechtse verzamelaar heeft ook opdrachten van Grunberg aan Connie Palmen (‘op jouw manier ben je een genie’) en minister-president Jan Peter Balkenende (‘Jouw god is de mijne./ Mijn moeder en ik vinden je een prachtkerel’). De laatste is gedateerd ‘New York, 6-9-2007’: toen was Grunberg inderdaad in New York. Balkenende had echter gewoon Ministerraad.

Hoax? A.L. Snijders vertelde onlangs in Groningen dat een jongeman hem eens vroeg een boek niet voor hemzelf te signeren maar op te dragen aan Harry Mulisch. Snijders vond het best. Of verzamelaars dit doen om de provenance van een boek op te leuken of het aankoopbedrag terug te verdienen door het boek een half jaar later op Boekwinkeljes te zetten, ik weet het niet.

Hugo Borst is van hetzelfde laken een pak. Hij signeert zogenaamd boeken voor Patrick Kluivert en – is dat even toevallig? – voor Arnon Grunberg.