Een beschaafde jongeman (2)

Bart Moors, verzamelaar van Nederlandse literatuur, praat ons bij over het ‘boek met de opdracht dat niet op de markt had mogen komen’. Hij is degene die dit veelbesproken opdrachtexemplaar kocht. ‘Waarom? Nou om een simpele reden: ik verzamel alles wat met Jan van Adrichem te maken heeft, stiekem is het toch gewoon een Grunberg ik ben nieuwsgierig naar het boek.’

‘Natuurlijk is het pijnlijk dat iemand die er altijd is als je hem nodig hebt, het ook nodig vindt om geld te verdienen aan deze gift. Het is overigens wel gelezen, is dat een troost? Rond Sinterklaas spelen we hier nog wel eens leuk cadeautje – stom cadeautje. Je stopt twee cadeautjes in een mand, een waarvan je blij bent dat je er van af komt, het andere waarvan het eigenlijk wel jammer is als je het kwijt raakt. Door een bepaalde manier van dobbelen en ruilen blijf je aan het einde van de avond over met bijvoorbeeld een set om je balzak te harsen en een Balkenende-action figure. Maar je kan dus ook eindigen met een fantastische fles wijn en een prachtig boek. Daarmee is er gelukkig nog hoop! Een beschaafde jongeman hoeft natuurlijk niet perse in de categorie balzakharsset te vallen. Om aan alle onduidelijkheid een einde te maken: ik vond de harsset vrij zinloos omdat mijn geliefde geen balzak heeft.’

‘Hoe nu verder? Eerst maar eens een plek bedenken waar ik dit kleinood tentoon kan stellen (ander exemplaar kopen om te lezen?). Tegelijkertijd hoeft dit natuurlijk niet het einde van de geschiedenis te betekenen. Altijd bereid om dit exemplaar ritueel over te dragen aan de rechtmatige gever. Ik wacht het voorstel af!’ Von Bienefeldt heeft nog niet gereageerd.

Bart Moors heeft het kleinood uiterst voorzichtig zijn schatkamer binnengedragen.

Een beschaafde jongeman

Maurice de Hond heeft er nooit een peiling aan gewijd, maar de heersende mening over boeken met een persoonlijke opdracht van de schrijver is toch wel: die verkoop je niet. Die belanden pas na je dood op de veiling of in de eurobakken. Gerrit Komrij en Boudewijn Büch hebben deze ethische kwestie in de vorige eeuw nog eens aangeroerd, toen er bij een antiquariaat exemplaren met opdracht van Büch aan Komrij opdoken. Niet veel later verkocht Büch alle Nederlandse literatuur uit zijn kasten, inclusief opdrachtexemplaren van Komrij.

Aristide von Bienefeldt was op 10 juni 2003 in Rotterdam, toen hij een bevriende kennis een gloednieuw exemplaar van zijn tweede roman overhandigde. Het boek belandde onlangs op het Waterlooplein, waar een bibliofiel het opraapte. Deze parelduiker biedt dit unieke exemplaar nu te koop aan. ‘Voor Jan van Adrichem, omdat je er altijd bent als ik je nodig heb’: tegen elk aannemelijk bod.

Von Bienefeldt is onaangenaam verrast. ‘Ja, zo leer je je medemens kennen,’ reageert hij. ‘Sommigen hechten kennelijk niet aan een persoonlijke opdracht van een bevriende schrijver…’ Intussen heeft zich een vermakelijke discussie ontsponnen over de vondst. Henk van Zuiden plaatste uit nieuwsgierigheid een bod, waarop de schrijver zelf meedeelde ook geld ingezet te hebben. Niet dat Von Bienefeldt het boek terug wil hebben: ‘Ik help alleen maar om de prijs op te drijven’. Vervolgens vroeg de verkoper zich af of hij het exemplaar niet uit de handel moest nemen. Moest het niet bij de rechtmatige eigenaar terecht komen – wie dat ook moge zijn?

Vanmiddag heeft de schrijver zijn bod echter ingetrokken. Von Bienefeldt is een beschaafde jongeman. Hij is ongetwijfeld nieuwsgierig naar het slot van deze geschiedenis, met de literaire straatwaarde van € 12,50.