Behoudzucht

Over de verkoop van boeken door bibliotheken en instellingen. Het gebeurt. In de jaren negentig kocht ik bij de jaarlijkse uitverkoop van de openbare bibliotheek in het dorp tassen vol met afgeschreven exemplaren. Zo ongeveer de volledige B belandde bij mij op de plank. Barnard, Biesheuvel, Bordewijk, Brouwers, Büch: schitterende verhalen in degelijk geplastificeerde banden. En dan had ik nog 24 letters van het alfabet te gaan.

De laatste tijd doen de faculteitsbibliotheken van de Rijksuniversiteit Groningen steeds makkelijker afstand van hun duplicaten. Als een boek of tijdschrift in de Universiteitsbibliotheek aanwezig is, kan het dubbele exemplaar worden afgestoten. Het gebeurt en het is geen schande. Drie jaar geleden trof ik op de koopjesplank van een antiquariaat alle jaargangen van Maatstaf en De Revisor. Een enkele aflevering had ik kort ervoor nog geleend uit de Bibliotheek Letteren om de bijdrage van M. Februari te kopiëren. Nu kon ik – voor minder dan de fotokopie mij had gekost – het originele nummer kopen.

Op een feestje rond de jaarwisseling – roddel borrel en achterklap – vertelde een student Godsdienstwetenschap mij dat de Bibliotheek Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap opgedoekt moet worden. De Rijksuniversiteit Groningen zou het te duur vinden om deze bibliotheek, op haar locatie aan de Oude Boteringestraat, in stand te houden. Ik neem aan dat de collectie Wijchers, hoe dan ook, intact blijft.

De mogelijke veiling van het Bay Psalm Book, het eerste in Amerika gedrukte boek, door een kerkgemeenschap in Boston: da’s andere koek. Van dit papieren icoon zijn wereldwijd slechts elf exemplaren bekend. Wie over de verkoop leest, schiet automatisch in een cultuurpessimistische modus, mompelt woorden als ‘barbaren’ en ‘kapitalisme’, vreest dat alles van waarde weer eens loos is en dat historisch besef niet meer bestaat. Verbijstering alom: This Bay Psalm Book for central air-conditioning?

Een bibliothecaris moet progressief zijn, behalve als het om het afstoten van belangrijke en zeldzame boeken gaat. Dan is conservatisme verstandig, voorzichtigheid geboden, de zucht om te behouden loffelijk. Dacht ik.

De christenen in Boston streven eigenlijk hetzelfde na als de bibliotheekmedewerkers in Groningen: ruimte winnen (financieel of in strekkende meters). Van Maatstaf en De Revisor is in het depot van de UB een set aanwezig, de bibliotheek in Boston houdt een beter exemplaar van het Bay Psalm Book achter de hand. Zo anders is de koek dus niet.

(Het is overigens een vreselijk saai ding, dit boekje met hymnen. Beroerde hymnen ook nog, als ik deze spirituele blogger moet geloven.)

Afgeschreven

Meneer Peppe schonk De directeur Belcampo’s Al zijn fantasieën. Het exemplaar is afkomstig uit de bibliotheek van de locatie Bouhof van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Hogeschool. Enkele marginalia en stempels wekken het boek tot leven.

Dit boek werd gekocht op 13 november 1979 voor 39 gulden. Het was net verschenen. Een bibliotheekmedewerker wilde de dikke turf (618 pagina’s) blijkbaar eerst zelf lezen, want het werd voor het eerst uitgeleend op 29 april 1980. Deze onbekende tweede lezer kreeg het boek met moeite uit. In september 1980 haalde een derde lezer het boek in huis – maar de student kwam niet verder dan pagina 31, waar hij met potlood een vreemde formulering onderstreepte. De elfde lezer stond bij de uitleenbalie te pielen met het datumstempel, totdat de bibliotheekmedewerker zei: ‘wacht maar, ik schrijf het er wel met de hand bij’. De twaalfde lezer moest het stof van de snede blazen, want het boek had drie jaar onaangeroerd in de kast gestaan. De vijftiende lezer had een volle tas toen hij de bibliotheek verliet – bij thuiskomst bleek het voorplat van dit boek gedeukt en gekreukt te zijn. Toen verstreken jaren eer een jonge bibliotheekmedewerker verveeld twee stempels in het boek zette: ‘afgeschreven’. Zij had nog nooit van Belcampo gehoord.